آزمون

تشریح: پاسخ درست تنظیم انتخاب‌ها در مسیر اهداف والای انسانی است؛ نگرش عمیق یعنی زندگی را هدفمند دیدن و انتخاب‌ها را در مسیر رشد، تعالی و قرب سامان دادن. ◦ دوری کامل از لذت‌ها نگاه تفریطی است و چنین حذف مطلقی لازم نیست. ◦ پذیرش بدون تحلیل با عنصر انتخاب و مسئولیت ناسازگار است. ◦ محدود کردن اخلاق به خانواده، دام جابه‌جایی موضوع است.

تشریح: پاسخ درست ترکیب آگاهی، پذیرش و بیان خود است؛ صداقت با خویشتن یعنی انسان خود را بشناسد، واقعیت خود را بپذیرد و با خودفریبی زندگی نکند. ◦ اعتراف زبانی فقط بخشی محدود و ناکافی است. ◦ نادیده گرفتن ضعف‌ها خلاف آگاهی از خود است. ◦ اعتماد کامل به قضاوت دیگران با عزت نفس و خودشناسی سازگار نیست.

تشریح: پاسخ درست غرور بیهوده است؛ عزت نفس به نگرش مثبت و واقع‌بینانه به خود مربوط است، نه خودبرتربینی یا غرور. ◦ ارزیابی صادقانه از خود جزء تعریف عزت نفس است. ◦ تصویر ذهنی واقع‌بینانه از خود با تعریف عزت نفس سازگار است. ◦ اعتقاد تحسین‌آمیز اما واقع‌بینانه، مقابل خجالت بیهوده و غرور بیهوده است.

تشریح: امید ممدوح امیدی است که منشأ حرکت، تلاش و اراده باشد؛ امیدی که انسان را منفعل و وابسته کند، امید اخلاقی و سازنده نیست. ◦ انتظار دسترنج دیگران همان امید مذموم و آسیب‌زننده به عزت است. ◦ رها کردن مسئولیت اخلاقی با نقش حیات‌بخش امید سازگار نیست. ◦ امید جایگزین شناخت و عمل نیست، بلکه آن‌ها را تقویت می‌کند.

تشریح: پاسخ درست احترام به نفس همراه با آگاهی از قوت و ضعف است؛ پذیرش خود با خودشیفتگی فرق دارد و بر شناخت واقع‌بینانه از خویشتن بنا می‌شود. ◦ خودشیفتگی برداشت افراطی از پذیرش خود است. ◦ وابستگی ارزش خود به نظر دیگران با عزت نفس ناسازگار است. ◦ توجیه خطاها با صداقت با خویشتن تعارض دارد.

تشریح: پاسخ درست فروید است؛ در این تقسیم‌بندی، برجسته‌سازی افراطی غریزه جنسی به فروید نسبت داده می‌شود. ◦ کانت و بنتام در این تقسیم‌بندی مطرح نیستند. ◦ پولس قدیس بیشتر در بحث نگاه تفریطی و تجردگرایی مسیحی می‌آید.

تشریح: پاسخ درست تفریطی است؛ تجردگرایی الزام‌آور و سرکوب نیاز جنسی نشانگر کم‌روی و تفریط در مواجهه با غریزه جنسی است. ◦ افراطی یعنی برجسته‌سازی بیش از حد غریزه. ◦ معتدل یعنی تنظیم نیاز در چارچوب عقل و شرع. ◦ سودگرایانه اصطلاح مربوط به سبک معاشرت منفعت‌محور است.

تشریح: پاسخ درست عدم بهره‌مندی مطلق است؛ عفت به خویشتن‌داری و اعتدال مربوط است، نه حذف کامل و مطلق بهره‌مندی. ◦ کنترل غریزه در چارچوب عقل و شرع با تعریف عفت سازگار است. ◦ اعتدال در بهره‌مندی، هسته معنای عفت است. ◦ تسلیم شهوت در برابر عقل، بیان دیگری از مهارگری اخلاقی است.

تشریح: پاسخ درست خودتوانمندی‌شناسی است؛ متن درس آن را شناخت توانایی‌های خود، به‌ویژه توانایی تغییر دادن خود به سوی اهداف متعالی، معرفی می‌کند. ◦ تداوم مهار به پایداری مهار در دشواری‌ها مربوط است. ◦ مانع‌شناسی اهداف شناخت عوامل بازدارنده است. ◦ نظم‌دهی در مقام عمل به کنترل رفتارها و هیجان‌های ناهمسو با هدف مربوط می‌شود.

تشریح: پاسخ درست جابه‌جایی نیروی درونی به سوی هدف اجتماعی سطح بالاتر است؛ درس از تصعید برای تبدیل انرژی جنسی به فعالیت‌های هنری، اجتماعی، عبادی و دینی یاد می‌کند. ◦ حذف کامل نیرو، نگاه تفریطی است. ◦ رها کردن میل جنسی با خویشتن‌داری و مدیریت منافات دارد. ◦ هر رفتار تفریحی لزوماً هدف سطح بالای اجتماعی یا اخلاقی نیست.

تشریح: پاسخ درست ضعف در شناخت جنسی است؛ ضعف در شناخت حقیقت امور، خودشناسی و خداشناسی از عوامل مهم شهوت‌پرستی‌اند، اما «ضعف در شناخت جنسی» در این تقسیم‌بندی عامل اصلی شمرده نمی‌شود. ◦ ضعف در شناخت حقیقت امور، خودشناسی و خداشناسی هر سه مستقیماً در ریشه‌های شهوت‌پرستی نقش دارند.

تشریح: پاسخ درست ضعف در تحلیل و خطا در سبک تفکر است؛ بدشانسی‌باوری و سرنوشت‌گرایی معمولاً نشان می‌دهد فرد مسئله را درست تحلیل نمی‌کند و به خطای شناختی افتاده است. ◦ تعصب دینی در این سؤال محور اصلی نیست. ◦ فرافکنی صرف به اقتصاد، مسئله را بیش از حد محدود می‌کند. ◦ احراز هویت مجازی موضوع دیگری است و به این خطای فکری مربوط نیست.

تشریح: پاسخ درست حفظ نسل و دفع افسد به فاسد است؛ در نگاه تفریطی، ازدواج ذاتاً مطلوب اصلی نیست، اما برای حفظ نسل و جلوگیری از فساد بزرگ‌تر پذیرفته می‌شود. ◦ لذت‌جویی با نگاه تفریطی مسیحی سازگار نیست. ◦ تعالیم اسلام موضوع سؤال نیست. ◦ خودنظم‌جویی و تصعید راهکارهای مدیریت اخلاقی میل‌اند، نه توجیه این نگاه برای ازدواج.

تشریح: پاسخ درست تکیه خانواده بر نیاز فطری، ازدواج و روابط نسبی و سببی است؛ نگاه دینی خانواده را فقط اجتماع قراردادی یا اقتصادی نمی‌داند. ◦ قرارداد اجتماعی تنها بخشی از واقعیت خانواده نیست. ◦ پیوند اقتصادی محور تعریف دینی نیست. ◦ خانواده کارکرد عاطفی دارد، اما فقط به آن محدود نمی‌شود.

تشریح: پاسخ درست اخلاق است؛ ثروت، شهرت یا شرایط بیرونی می‌توانند اثر جانبی داشته باشند، اما عامل بنیادین پایداری خانواده اخلاق است. ◦ ثروت و شهرت ممکن است نقش جانبی داشته باشند، اما ستون اصلی نیستند. ◦ مهاجرت اصلاً عامل نگه‌دارنده خانواده معرفی نشده است.

تشریح: پاسخ درست منفعت‌طلبی فردی است؛ خانواده اخلاقی با محبت، احترام، مسئولیت‌پذیری و صداقت شناخته می‌شود، نه با منفعت‌طلبی. ◦ محبت و همدلی از شاخص‌های مهم خانواده اخلاقی‌اند. ◦ احترام متقابل در تعریف رفتار اخلاقی خانواده آمده است. ◦ مسئولیت‌پذیری از محورهای اصلی خانواده اخلاقی است.

تشریح: پاسخ درست احساس میل به امر لذت‌بخش است؛ محبت نوعی کشش و میل به چیزی است که برای انسان مطلوب و لذت‌بخش تلقی می‌شود. ◦ پذیرش رفتار غلط با مسئولیت‌پذیری و صداقت ناسازگار است. ◦ اطاعت مطلق تعریف محبت نیست. ◦ چشم‌پوشی از مسئولیت‌ها ضد اخلاق خانواده است.

تشریح: پاسخ درست فعل و ترک فعل اختیاری است؛ مسئولیت اخلاقی افزون بر رفتارهای انجام‌شده، شامل ترک کمک و ترک وظیفه نیز می‌شود. ◦ نیت درونی به‌تنهایی قلمرو کامل مسئولیت خانوادگی نیست. ◦ فعل آشکار کافی نیست، چون ترک فعل هم مسئولیت‌آور است. ◦ بحث دولت از موضوع مسئولیت خانوادگی خارج است.

تشریح: پاسخ درست اثر تخریبی وعده دروغ بر اعتماد است؛ وعده نادرست به کودک فقط یک خطای کوچک نیست و می‌تواند بنیان اعتماد اخلاقی را تضعیف کند. ◦ کوچک بودن دروغ دلیل بی‌اثری آن نیست. ◦ دروغ مصلحت‌آمیز همیشه بی‌اشکال دانسته نشده است. ◦ صداقت وظیفه همه اعضای خانواده است، نه فقط فرزندان.

تشریح: پاسخ درست بالطبع است؛ تعبیر مشهور در فلسفه اجتماعی این است که انسان به‌طور طبیعی نیازمند زندگی اجتماعی و معاشرت است. ◦ بالاجبار و بالوضع معنای این تعبیر را نمی‌رسانند. ◦ بلااستخدام تعبیر مرتبط با این قاعده نیست.

تشریح: پاسخ درست افزایش ارتباط مؤثر و سالم است؛ وقتی هدف ارتباط روشن باشد، تصمیم‌گیری، انتخاب شیوه گفت‌وگو و سلامت رابطه بهتر مدیریت می‌شود. ◦ ارتباط صرفاً انتقال پیام نیست و این ساده‌انگاری است. ◦ شناخت طرف مقابل همچنان لازم است. ◦ سبک‌های معاشرت متفاوت‌اند و شناخت آن‌ها مهم است.

تشریح: پاسخ درست فریب‌کاری و دروغ است؛ وقتی سود شخصی تنها معیار رابطه شود، فرد برای رسیدن به منفعت ممکن است به فریب و دروغ متوسل شود. ◦ عزت نفس واقع‌بینانه پیش‌نیاز مثبت معاشرت است. ◦ تغافل اخلاقی چشم‌پوشی حساب‌شده از خطای کوچک است. ◦ خیرخواهی محسنانه ضد منفعت‌طلبی صرف است.

تشریح: پاسخ درست چشم‌پوشی تربیتی مشروط است؛ تغافل یعنی خطای کوچک را طوری نادیده بگیریم که آبروی فرد حفظ شود و او به تکرار جسورانه خطا کشیده نشود. ◦ تغافل بی‌حد و شرط نیست. ◦ واکنش تند با مفهوم تغافل تعارض دارد. ◦ بی‌تفاوتی کامل همان رها کردن مسئولیت اخلاقی است.

تشریح: پاسخ درست رعایت حد نیاز در ارتباط است؛ میانه‌روی یعنی رابطه نه به افراط کشیده شود و نه آن‌قدر کم شود که کارکرد اخلاقی و اجتماعی خود را از دست بدهد. ◦ پرهیز کامل از ارتباط، تفریط است. ◦ منفعت‌محوری با سبک اخلاقی معاشرت سازگار نیست. ◦ صراحت محترمانه می‌تواند بخشی از گفت‌وگوی اخلاقی باشد.

تشریح: پاسخ درست شروع در هر زمان بدون توجه به موقعیت است؛ ارتباط اخلاقی نیازمند توجه به زمان، موقعیت، آمادگی مخاطب و شیوه شروع گفت‌وگو است. ◦ سلام همراه لبخند توصیه شده است. ◦ توجه به علاقه‌مندی طرف مقابل از راهکارهای آغاز ارتباط است. ◦ تعریف در حد متعارف می‌تواند شروع رابطه را تسهیل کند.

تشریح: پاسخ درست فضای فناوری‌پایه مبتنی بر ICT است؛ فضای مجازی بر شبکه‌ها و فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی برای تولید، ذخیره و تبادل داده استوار است. ◦ سرگرمی فقط یکی از کاربردهاست، نه تعریف. ◦ فضای مجازی به هویت و اخلاق ارتباط مستقیم دارد. ◦ محدود کردن آن به پیام‌رسان‌ها بسیار ناقص است.

تشریح: پاسخ درست انعطاف هویتی و برابرسازی پایگاه اجتماعی است؛ فضای مجازی می‌تواند امکان نمایش هویت‌های متنوع و کاهش فاصله‌های ظاهری پایگاه اجتماعی را فراهم کند. ◦ الزام دائمی به هویت حقیقی با انعطاف هویتی ناسازگار است. ◦ فضای مجازی قدرت انتخاب را افزایش می‌دهد، نه حذف. ◦ تولید و تبادل محتوا از عناصر اصلی این فضاست.

تشریح: پاسخ درست قرار گرفتن میان راه‌های متعارض است؛ دوراهی اخلاقی زمانی شکل می‌گیرد که فرد میان دو ارزش یا تکلیف ظاهراً متعارض گیر کند و ناچار به ترجیح یکی باشد. ◦ نبود اصل اخلاقی اصلاً دوراهی اخلاقی نمی‌سازد. ◦ اگر پاسخ همیشه روشن باشد تعارضی وجود ندارد. ◦ سلیقه شخصی معیار کافی تصمیم اخلاقی نیست.

تشریح: پاسخ درست امکان دروغ در نوشتار و نشانه‌های جایگزین است؛ دروغ فقط گفتار حضوری نیست و در متن، تصویر، نماد، تیتر یا بازنمایی فریبنده هم می‌تواند رخ دهد. ◦ دروغ فقط شفاهی نیست. ◦ اغراق تبلیغاتی می‌تواند فریبنده و مسئله‌دار باشد. ◦ گمنامی مجوز بی‌صداقتی نیست.

تشریح: پاسخ درست نقل دقیق همراه با ارجاع است؛ امانت‌داری یعنی سخن، آمار و دیدگاه دیگران را دقیق و بدون تحریف نقل کنیم و منبع را رعایت کنیم. ◦ آمار بدون منبع با امانت‌داری ناسازگار است. ◦ تقطیع تخریبی سخن دیگران خیانت در نقل است. ◦ خبر جذاب بدون اعتبارسنجی با اصل تحقیق در منبع تعارض دارد.

تشریح: پاسخ درست حضور بی‌هدف و بی‌برنامه است؛ رهاشدگی یعنی استفاده از فضای مجازی بدون هدف، برنامه و مراقبت اخلاقی؛ وضعی که می‌تواند حساسیت اخلاقی را کم کند. ◦ انضباط رسانه‌ای راه مقابله با رهاشدگی است. ◦ اعتبارسنجی منبع رفتار اخلاقی است، نه رهاشدگی. ◦ استفاده هدفمند علمی نمونه مثبت استفاده از فضاست.

تشریح: پاسخ درست آشکار کردن زیبایی‌ها برای خودنمایی است؛ تبرج به جلوه‌گری و آشکارسازی زیبایی با هدف خودنمایی اشاره دارد. ◦ پنهان کردن استعداد علمی ارتباطی با تبرج ندارد. ◦ اعتدال در آراستگی با تبرج جاهلی متفاوت است. ◦ تحقیق در منبع خبر به اعتبارسنجی محتوا مربوط است، نه تبرج.

تشریح: پاسخ درست تغییر انگاره زیبایی و تقویت خودباوری است؛ وقتی معیار زیبایی اصلاح شود و خودباوری بالا برود، نیاز بیمارگونه به دیده‌شدن کاهش پیدا می‌کند. ◦ حذف کامل زیبایی ظاهری نگاه تفریطی است و با اعتدال سازگار نیست. ◦ فیلترینگ و نقل قول مستقیم محور این مسئله نیستند. ◦ سودرسانی و پاداش مالی به این راهکار شناختی مربوط نیستند.

تشریح: پاسخ درست اعتیاد، تشدید، حساسیت‌زدایی و افزایش تمایل به عمل است؛ در تحلیل پیامدهای هرزه‌نگاری، این مسیر تدریجی نشان می‌دهد آسیب از مصرف شروع می‌شود و به عادی‌سازی و میل به رفتار عملی می‌رسد. ◦ شروع با حساسیت‌زدایی و آوردن توبه و فیلترینگ، ترتیب و محتوای متن درس را به‌هم می‌ریزد. ◦ خودنمایی، تبرج، زیبایی و تصعید به محورهای دیگری از درس مربوط‌اند. ◦ صداقت، امانت‌داری، ادب و نزاکت اصول اخلاقی عمومی در فضای مجازی‌اند، نه مراحل هرزه‌نگاری.

تشریح: پاسخ درست امکان اخلاقی بودن فیلترینگ دست‌کم درباره کودکان و نوجوانان است؛ وقتی گروه‌های آسیب‌پذیر در معرض محتوای زیان‌بارند، اصل محدودسازی می‌تواند توجیه اخلاقی پیدا کند. ◦ حکم مطلق غیراخلاقی بودن با متن درس سازگار نیست. ◦ مدیریت کلان فضای مجازی در بحث فیلترینگ مطرح شده است. ◦ استفاده از فیلترشکن همیشه تکلیف اخلاقی دانسته نشده است.