اهمیت زیستی و طبقهبندی لیپیدها
لیپیدها یک گروه یکنواخت از مولکولها نیستند؛ بلکه مجموعهای متنوع از چربیها، روغنها، مومها، فسفولیپیدها، گلیکولیپیدها، استروئیدها و ترکیبات وابستهاند. ویژگی مشترک بیشتر آنها این است که در آب بهخوبی حل نمیشوند، اما در حلالهای غیرقطبی مانند اتر و کلروفرم محلولاند.
اهمیت لیپیدها فقط به ذخیره انرژی محدود نیست. آنها بخشی از ساختار غشاهای سلولیاند، اسیدهای چرب ضروری و ویتامینهای محلول در چربی را در رژیم غذایی حمل میکنند، در بافت چربی عایق حرارتی میسازند، از اندامها محافظت میکنند و در میلین مانند عایق الکتریکی عمل میکنند. چون لیپیدها در پلاسما نامحلولاند، برای جابهجایی در خون داخل ذرات لیپوپروتئین قرار میگیرند.
| گروه | تعریف | نمونهها |
|---|---|---|
| لیپیدهای ساده | استر اسید چرب با یک الکل؛ گروه اضافی دیگری ندارند. | چربیها و روغنها: استر اسید چرب با گلیسرول؛ مومها: استر اسید چرب با الکل تکهیدروکسیلیِ زنجیرهبلند |
| لیپیدهای مرکب | علاوه بر اسید چرب و الکل، گروههای دیگری مانند فسفات یا کربوهیدرات دارند. | فسفولیپیدها، گلیکولیپیدها، سولفولیپیدها، آمینولیپیدها و در برخی طبقهبندیها لیپوپروتئینها |
| لیپیدهای مشتق | در اثر هیدرولیز لیپیدهای ساده یا مرکب ایجاد میشوند یا پیشساز ساخت آنها هستند. | اسیدهای چرب، گلیسرول، استروئیدها، کلسترول، اجسام کتونی، ویتامینهای محلول در چربی و برخی هورمونها |
| اصطلاح | معنا | نکته |
|---|---|---|
| چربی | استر اسیدهای چرب با گلیسرول | در دمای اتاق معمولاً جامد است. |
| روغن | همان چربی در حالت مایع | معمولاً درصد اسیدهای چرب غیراشباع بیشتری دارد. |
| لیپید خنثی | لیپیدی که بار خالص ندارد. | آسیلگلیسرولها، کلسترول و کلستریلاسترها در این گروه قرار میگیرند. |
| لیپید آمفیپاتیک | همزمان بخش آبگریز و آبدوست دارد. | فسفولیپیدها، اسفنگولیپیدها، اسیدهای صفراوی و تا حدی کلسترول |
دام امتحانی
همه لیپیدها کاملاً آبگریز نیستند. فسفولیپیدها و گلیکواسفنگولیپیدها بهعلت داشتن سر قطبی و دمهای هیدروکربنی، آمفیپاتیکاند و بهطور خودبهخود در مرز آب و چربی آرایش پیدا میکنند.
نامگذاری، اشباع، پیوندهای سیس و ترانس و خواص فیزیکی
اسیدهای چرب، اسیدهای کربوکسیلیک آلیفاتیکاند. در بدن بیشتر بهصورت استر در چربیها و لیپیدهای مرکب حضور دارند، اما بخشی نیز بهشکل اسید چرب غیراستریفیه در پلاسما حمل میشود. اسیدهای چرب طبیعی معمولاً تعداد زوجی اتم کربن دارند.
| روش نامگذاری | مبدأ شمارش | نمونه و تفسیر |
|---|---|---|
| شمارهگذاری کربنی | کربن کربوکسیل، کربن شماره ۱ است. | کربنهای ۲، ۳ و ۴ بهترتیب α، β و γ نامیده میشوند. |
| سیستم Δ | از سمت کربن کربوکسیل | Δ9 یعنی پیوند دوگانه میان کربنهای ۹ و ۱۰. |
| سیستم ω یا n | از سمت متیل انتهایی | ω3 یعنی نخستین پیوند دوگانه از سمت متیل انتهایی در کربن سوم است. |
| فرمول کوتاه | تعداد کربن : تعداد پیوند دوگانه | 20:4 برای اسید آراشیدونیک؛ موقعیتها 5،8،11،14 هستند. |
| گروه | نمونه | فرمول کوتاه | منبع یا اهمیت |
|---|---|---|---|
| اشباع | پالمیتیک | 16:0 | یکی از شایعترین اسیدهای چرب در چربیهای گیاهی و حیوانی |
| اشباع | استئاریک | 18:0 | در چربی حیوانی فراوانتر است. |
| تک غیراشباع | اولئیک | 18:1 ω9 | اسید چرب بسیار شایع؛ در روغن زیتون فراوان است. |
| چند غیراشباع | لینولئیک | 18:2 ω6 | در بسیاری از روغنهای گیاهی |
| چند غیراشباع | ALA | 18:3 ω3 | روغنهای گیاهی مانند بذر کتان |
| چند غیراشباع | آراشیدونیک | 20:4 ω6 | جزء مهم فسفولیپیدهای حیوانی و پیشساز ایکوزانوئیدها |
| چند غیراشباع | EPA | 20:5 ω3 | روغن ماهی |
| چند غیراشباع | DHA | 22:6 ω3 | روغن ماهی و جلبک؛ فراوان در فسفولیپیدهای مغز |
در جانوران، پیوند دوگانه جدید فقط در سمت کربوکسیلیِ پیوندهای موجود ایجاد میشود؛ بنابراین خانواده ω یک اسید چرب در طول طویلسازی و غیراشباعسازی تغییر نمیکند. همین محدودیت، نیاز غذایی به پیشسازهای خانوادههای ω3 و ω6 را توضیح میدهد.
| ویژگی | سیس | ترانس |
|---|---|---|
| جهت گروههای متصل | در یک سمت پیوند دوگانه | در دو سمت مخالف |
| شکل زنجیره | ایجاد خمیدگی حدود ۱۲۰ درجه | نسبتاً مستقیم |
| بستهبندی در غشا | شلتر و افزایش سیالیت | متراکمتر و شبیه اسید چرب اشباع |
| فراوانی طبیعی | شکل غالب اسیدهای چرب غیراشباع طبیعی | در چربی نشخوارکنندگان و چربیهای صنعتی هیدروژنه دیده میشود. |
| پیامد تغذیهای | بسته به نوع اسید چرب متفاوت است. | مصرف صنعتی آن با افزایش خطر بیماریهای متابولیک و قلبیعروقی همراه است. |
طول زنجیره و نقطه ذوب
با افزایش طول زنجیره، نیروهای بینمولکولی بیشتر و نقطه ذوب بالاتر میشود. با افزایش تعداد پیوندهای دوگانه سیس، بستهبندی نامنظمتر و نقطه ذوب پایینتر میآید.
نتیجه برای غشا
غشایی که باید در دمای پایین سیال باقی بماند، به اسیدهای چرب غیراشباع بیشتری نیاز دارد. به همین دلیل بافتهایی که در معرض سرما هستند معمولاً لیپیدهای غیراشباعتری دارند.
ایکوزانوئیدها
ایکوزانوئیدها از اسیدهای چرب چندغیراشباع ۲۰ کربنه ساخته میشوند. پروستانوئیدها شامل PG، PGI و TX هستند؛ LT و LX از مسیر لیپواکسیژناز ایجاد میشوند. این ترکیبات مانند هورمونهای موضعی عمل میکنند و در التهاب، انقباض عضله صاف، عملکرد پلاکت و پاسخ راه هوایی نقش دارند.
| گروه ایکوزانوئید | ویژگی ساختمانی یا مسیر | نقش مهم |
|---|---|---|
| PG | دارای حلقه پنجعضوی | هورمون موضعی با آثار متعدد التهابی و فیزیولوژیک |
| PGI | عضو خانواده پروستانوئید | تنظیم عملکرد عروق و پلاکتها |
| TX | حلقهای که یک اتم اکسیژن در آن قرار دارد. | اثر مهم در پلاکت و عروق |
| LT | محصول مسیر لیپواکسیژناز با سه پیوند مزدوج | برونکواسپاسم و التهاب؛ اهمیت در آسم |
| LX | محصول مسیر لیپواکسیژناز با چهار پیوند مزدوج | تنظیم و خاتمه برخی پاسخهای التهابی |
ω3 در یک نگاه
ALA، EPA و DHA اعضای مهم خانواده ω3 هستند. در متن هارپر، آثار ضدالتهابی آنها به تولید میانجیها کمالتهابتر نسبت به برخی مشتقات ω6 نسبت داده میشود و رژیم غنی از آنها بهویژه در سلامت قلبیعروقی مورد توجه قرار گرفته است.
TAG و شمارهگذاری فضایی گلیسرول
TAG یا تریآسیلگلیسرول، استر گلیسرول با سه اسید چرب و مهمترین شکل ذخیره اسید چرب در بدن است. مونوآسیلگلیسرول و DAG نیز در بافتها وجود دارند و در سنتز و هیدرولیز TAG واسطههای مهمی محسوب میشوند.
| مولکول | تعداد اسید چرب متصل | کارکرد |
|---|---|---|
| مونوآسیلگلیسرول | ۱ | واسطه جذب و بازسازی TAG در روده و مسیرهای متابولیک |
| DAG | ۲ | واسطه سنتز TAG و فسفولیپید؛ همچنین پیامرسان دوم |
| TAG | ۳ | ذخیره فشرده انرژی در بافت چربی و جزء مهم برخی لیپوپروتئینها |
در نمایش دوبعدی، کربنهای ۱ و ۳ گلیسرول مشابه به نظر میرسند، اما در فضای سهبعدی معادل نیستند. برای مشخصکردن دقیق آنها از سیستم sn یا استریوشیمیایی شمارهگذاری استفاده میشود. آنزیمها میتوانند sn-1 و sn-3 را از هم تشخیص دهند و معمولاً نسبت به یکی از این موقعیتها اختصاصیاند.
چرا TAG برای ذخیره مناسب است؟
TAG بدون بار و کاملاً آبگریز است؛ بنابراین بدون جذب آب در قطرات چربی ذخیره میشود. این ویژگی باعث میشود انرژی بیشتری در حجم و وزن کمتر نسبت به ذخایر آبدوست نگهداری شود.
دام واژگانی
اصطلاح تریگلیسرید رایج است، اما نام دقیقتر تریآسیلگلیسرول است؛ زیرا سه گروه آسیل به گلیسرول متصل شدهاند.
فسفولیپیدها و نقشهای ساختمانی و پیامرسانی
فسفولیپیدها مهمترین لیپیدهای غشا هستند. در گلیسروفسفولیپیدها، اسکلت اصلی گلیسرول است و دو زنجیره اسید چرب همراه فسفات و یک سر قطبی دارد. در اسفنگومیلین، اسکلت گلیسرول وجود ندارد؛ یک زنجیره هیدروکربنی بخشی از اسفنگوزین است و زنجیره دوم بهصورت اسید چرب با پیوند آمیدی متصل میشود.
| ویژگی | گلیسروفسفولیپید | اسفنگومیلین |
|---|---|---|
| اسکلت اصلی | گلیسرول | اسفنگوزین |
| دمهای آبگریز | دو اسید چرب | یک اسید چرب + زنجیره هیدروکربنی اسفنگوزین |
| نوع اتصال اسید چرب | پیوند استری | پیوند آمیدی برای تشکیل سرامید |
| سر قطبی شایع | کولین، اتانولآمین، سرین، اینوزیتول | فسفوکولین |
| محل برجسته | تمام غشاهای سلولی | لایه خارجی غشا، لیپید رافت و غلاف میلین |
| فسفولیپید | سر قطبی یا ساختمان | نقش مهم |
|---|---|---|
| فسفاتیدیلکولین یا لسیتین | کولین | فراوانترین فسفولیپید غشایی و ذخیره مهم کولین |
| دیپالمیتوئیل فسفاتیدیلکولین | دو زنجیره پالمیتات | جزء اصلی سورفکتانت ریه؛ کمبود آن در نوزاد نارس با RDS همراه است. |
| فسفاتیدیلاتانولآمین | اتانولآمین | جزء مهم غشا و فراوان در بافتها |
| فسفاتیدیلسرین | سرین | در غشا و علامتگذاری سلول در آپوپتوز نقش دارد. |
| فسفاتیدیلاینوزیتول | میواینوزیتول | پیشساز فسفواینوزیتیدها و پیامرسانهای دوم |
| کاردیولیپین | دیفسفاتیدیلگلیسرول با چهار زنجیره آسیل | لیپید شاخص غشای داخلی میتوکندری و ضروری برای عملکرد آن |
| فسفولیپید ویژه | تفاوت ساختمانی | اهمیت |
|---|---|---|
| لیزوفسفولیپید | فقط یک زنجیره آسیل دارد. | واسطه متابولیسم فسفولیپیدها؛ لیزوفسفاتیدیلکولین در LDL اکسیدشده دیده میشود. |
| پلاسمالوژن | در sn-1 پیوند اتر بهجای استر دارد. | ۱۰ تا ۳۰٪ فسفولیپید مغز و قلب؛ نقش ساختمانی، پیامرسانی و آنتیاکسیدانی |
| سرامید | اسفنگوزین + اسید چرب | هسته مشترک اسفنگومیلین و گلیکواسفنگولیپیدها و مولکول پیامرسان |
الگوی رایج زنجیرهها
در بسیاری از گلیسروفسفولیپیدها، sn-1 یک اسید چرب اشباع و sn-2 یک اسید چرب غیراشباع دارد. این عدم تقارن برای سیالیت غشا و آزادسازی پیشساز ایکوزانوئیدها اهمیت دارد.
کاردیولیپین را با چه چیزی به خاطر بسپاریم؟
کاردیولیپین تقریباً اختصاصی میتوکندری است. تغییر مقدار یا ساختمان آن با اختلال عملکرد میتوکندری، پیری، نارسایی قلبی و بارت سندرم ارتباط دارد.
گلیکولیپیدها و گلیکواسفنگولیپیدها
گلیکولیپید، لیپیدی است که یک قند یا زنجیره قندی به آن متصل شده است. گلیکولیپیدهای اصلی بافتهای حیوانی، گلیکواسفنگولیپیدها هستند؛ یعنی سرامید به یک یا چند قند متصل شده است. این مولکولها بهویژه در بافت عصبی فراواناند و عمدتاً در لایه خارجی غشای پلاسمایی قرار میگیرند.
| گروه | سر قندی | محل یا نقش مهم |
|---|---|---|
| گالاکتوزیلسرامید | گالاکتوز | فراوان در مغز و بافت عصبی؛ دارای اسیدهای چرب C24 مانند سربرونیک اسید |
| سولفاتید | گالاکتوز سولفاته | در میلین فراوان است. |
| گلوکوزیلسرامید | گلوکز | گلیکواسفنگولیپید ساده غالب در بافتهای خارج عصبی |
| گانگلیوزید | الیگوساکارید + یک یا چند اسید سیالیک | شناسایی سلول، ارتباط سلولی و گیرنده هورمونها و سموم میکروبی |
| GM3 | سرامید + گلوکز + گالاکتوز + یک NeuAc | سادهترین گانگلیوزید شایع بافتی |
| GM1 | ساختمان قندی پیچیدهتر و یک اسید سیالیک | گیرنده سم وبا در سطح سلولهای روده |
قندهای گلیکواسفنگولیپیدها همراه گلیکوپروتئینها در سطح خارجی غشا، گلیکوکالیکس را میسازند. به همین علت این لیپیدها در تشخیص سلول، چسبندگی، انتقال پیام و تعامل با محیط خارج سلول نقش دارند.
معنای نام GM1
G به معنی گانگلیوزید، حرف M نشاندهنده وجود یک اسید سیالیک و عدد ۱ شمارهای بر اساس الگوی مهاجرت کروماتوگرافیک است؛ عدد، تعداد قندها را مستقیماً نشان نمیدهد.
سرامید نقطه اتصال فصل است
اگر به سرامید، فسفوکولین اضافه شود اسفنگومیلین ساخته میشود؛ اگر قند اضافه شود گلیکواسفنگولیپید ایجاد میشود. بنابراین سرامید هسته مشترک هر دو خانواده است.
استروئیدها، کلسترول و پلیپرنوئیدها
همه استروئیدها هستهای چهارحلقهای دارند: سه حلقه ششعضوی A، B و C و یک حلقه پنجعضوی D. حلقه ششضلعی در فرمول استروئید بهمعنی حلقه اشباع سیکلوهگزان است، نه بنزن؛ هر پیوند دوگانه باید بهطور جداگانه رسم شود.
| ویژگی استروئید | شرح |
|---|---|
| آرایش فضایی حلقه | حلقهها میتوانند صندلی یا قایقی باشند؛ در استروئیدهای طبیعی شکل صندلی پایدارتر و غالب است. |
| اتصال حلقهها | A/B ممکن است سیس یا ترانس باشد؛ B/C معمولاً ترانس و C/D نیز اغلب ترانس است. |
| پیوند β | گروه جانبی بالای صفحه حلقهها؛ با خط ضخیم و ممتد نشان داده میشود. |
| پیوند α | گروه جانبی پایین صفحه؛ با خط شکسته نمایش داده میشود. |
| استرول | استروئیدی با یک یا چند گروه هیدروکسیل و بدون کربونیل یا کربوکسیل؛ نام معمولاً به -ol ختم میشود. |
| ترکیب | محل یا ویژگی | نقش |
|---|---|---|
| کلسترول | در همه سلولهای حیوانی، بهویژه بافت عصبی؛ آزاد یا بهصورت کلستریلاستر | جزء غشا و لیپوپروتئین؛ پیشساز اسیدهای صفراوی، هورمونهای استروئیدی و ویتامین D |
| ارگوسترول | گیاهان و مخمر | با UV به ویتامین D2 تبدیل میشود. |
| 7-دهیدروکلسترول | پوست انسان | با UV پیشساز ویتامین D3 است. |
| یوبیکینون | ترکیب پلیپرنوئید در غشای داخلی میتوکندری | انتقال الکترون در زنجیره تنفسی |
| دولیکول | الکل بلندزنجیره با حدود ۱۵ تا ۲۳ واحد ایزوپرن؛ در انسان معمولاً ۱۹ یا ۲۰ واحد | حمل الیگوساکارید در سنتز متصل به N گلیکوپروتئین |
| ویتامینهای A، D، E و K و β-کاروتن | مشتقات یا ترکیبات مرتبط با ایزوپرن | عملکردهای متنوع تغذیهای و هورمونی |
کلسترول فقط «چربی مضر» نیست
کلسترول برای ساخت غشا، تنظیم ویژگیهای فیزیکی غشا و تولید مجموعه بزرگی از مولکولهای زیستی ضروری است. مشکل بالینی بیشتر به مقدار، محل و شکل حمل آن مربوط میشود.
کلستریلاستر
در این مولکول، گروه OH کربن ۳ کلسترول با یک اسید چرب زنجیرهبلند استریفیه میشود. در نتیجه مولکول غیرقطبیتر و مناسب ذخیره در هسته لیپوپروتئین یا قطرات چربی میگردد.
پراکسیداسیون لیپیدی و آنتیاکسیدانها
اسیدهای چرب چندغیراشباع بهدلیل داشتن گروههای متیلن میان پیوندهای دوگانه، در برابر برداشت هیدروژن و اکسیداسیون زنجیرهای آسیبپذیرند. پراکسیداسیون لیپیدی هم باعث فساد چربی مواد غذایی میشود و هم در بدن به غشا، لیپوپروتئین و بافتها آسیب میزند.
| مرحله | اتفاق اصلی | پیامد |
|---|---|---|
| آغاز | نور، یون فلزی یا رادیکال موجود، نخستین رادیکال لیپیدی را میسازد. | شروع واکنش زنجیرهای |
| گسترش | رادیکال لیپیدی با O2 واکنش میدهد و پراکسیل رادیکال میسازد؛ سپس به اسید چرب بعدی حمله میکند. | یک رادیکال میتواند تعداد زیادی مولکول PUFA را تخریب کند. |
| پایان | دو رادیکال با هم واکنش میدهند. | محصول غیررادیکالی و پایان زنجیره |
| گروه آنتیاکسیدان | نمونه | محل یا مکانیسم |
|---|---|---|
| پیشگیریکننده | کاتالاز و پراکسیدازها | کاهش پراکسیدها و کمکردن سرعت آغاز |
| پیشگیریکننده | گلوتاتیون پراکسیداز و سلنیوم | کاهش ROOH؛ سلنیوم جزء ضروری آنزیم است. |
| پیشگیریکننده | EDTA و DTPA | کلاتهکننده یونهای فلزی و کاهش کاتالیز واکنش رادیکالی |
| زنجیرهشکن | ویتامین E | در فاز لیپیدی، ROO• را مهار میکند. |
| زنجیرهشکن یا جمعآوریکننده | اورات و ویتامین C | بیشتر در فاز آبی |
| آنزیمی | سوپراکسید دیسموتاز | کاهش رادیکال سوپراکسید در محیط آبی |
| غذایی صنعتی | BHA، BHT و پروپیل گالات | کاهش اکسیداسیون چربی مواد غذایی |
نشانگرهای پراکسیداسیون
مالوندیآلدئید از اسیدهای چرب دارای سه یا چند پیوند دوگانه ایجاد میشود. اتان از انتهای ω3 و پنتان از انتهای ω6 نیز میتوانند بهعنوان فرآوردههای پراکسیداسیون بررسی شوند.
ایزوپروستان
ایزوپروستانها از اکسیداسیون غیرآنزیمی PUFAهایی مانند اسید آراشیدونیک ایجاد میشوند و از نشانگرهای قابل اعتماد اکسیداتیو استرس در انساناند.
ROS همیشه یک مولکول خاص نیست
ROS عنوان یک گروه از گونههای واکنشپذیر اکسیژن است؛ از جمله ROO•، RO•، OH• و سوپراکسید. شدت آسیب به محل تولید، سرعت خنثیسازی و دسترسی آنها به PUFAهای غشا وابسته است.
لیپیدهای آمفیپاتیک، غشا، میسل، لیپوزوم و امولسیون
یک لیپید آمفیپاتیک، سر قطبی آبدوست و بخش هیدروکربنی آبگریز دارد. در مرز آب و چربی، سر قطبی رو به آب و دمها رو به فاز غیرقطبی قرار میگیرند. همین رفتار پایه تشکیل غشاهای زیستی و بسیاری از ساختارهای انتقال لیپید است.
| ساختار | آرایش مولکولها | کاربرد یا اهمیت |
|---|---|---|
| لیپید دولایه | دو لایه با دمهای روبهروی هم و سرهای قطبی در تماس با آب | اساس غشای سلولی و غشای اندامکها |
| میسل | کره تکلایه؛ دمها در مرکز و سرها رو به آب | جذب محصولات هضم چربی با کمک نمکهای صفراوی |
| مختلط میسل | نمک صفراوی همراه اسید چرب، مونوآسیلگلیسرول و سایر محصولات هضم | انتقال لیپیدها به سطح انتروسیت |
| لیپوزوم | وزیکول با یک یا چند دولایه و فضای آبی داخلی | حمل دارو، انتقال ژن و رسانش موضعی یا ترانسدرمال |
| امولسیون | قطرات بزرگ چربی غیرقطبی در آب، پوشیده با امولسیفایر آمفیپاتیک | پایدارسازی مخلوط روغن و آب؛ نمونه زیستی آن قطرات و ذرات لیپیدی است. |
تفاوت میسل و لیپوزوم
میسل یک هسته آبگریز و فضای آبی داخلی ندارد؛ لیپوزوم یک یا چند دولایه دارد و میتواند محلول آبی را درون خود محصور کند.
چرا فسفاتیدیلکولین امولسیفایر خوبی است؟
دمهای آبگریز آن به قطره چربی و سر کولین فسفریله به آب رو میکند؛ در نتیجه یک لایه واسط میسازد و از بههمپیوستن قطرات جلوگیری میکند.
| کلیدواژه سؤال | پاسخ | چرا؟ |
|---|---|---|
| 18:2 ω6 | اسید لینولئیک | ۱۸ کربن و دو پیوند دوگانه؛ نخستین پیوند از انتهای متیل در کربن ۶ است. |
| پیوندی که زنجیره را خم میکند | سیس | از چرخش آزاد جلوگیری و یک خمیدگی در زنجیره ایجاد میکند. |
| فلوییدیتی بیشتر غشا | زنجیره کوتاهتر و پیوندهای سیس بیشتر | بستهبندی هیدروکربنی ضعیفتر میشود. |
| لیپید سورفکتانت ریه | دیپالمیتوئیل فسفاتیدیلکولین | کشش سطحی آلوئول را کم میکند. |
| فسفولیپید آپوپتوز | فسفاتیدیلسرین | نمایش آن در سطح خارجی غشا به شناسایی سلول در حال مرگ کمک میکند. |
| فسفولیپید غشای داخلی میتوکندری | کاردیولیپین | برای عملکرد مجموعههای تنفسی ضروری است. |
| اسفنگوزین + اسید چرب | سرامید | هسته اسفنگومیلین و گلیکواسفنگولیپیدها است. |
| گیرنده سم وبا | GM1 | گانگلیوزید سطح سلول روده است. |
| حامل الیگوساکارید در ER | دولیکول | در ساخت متصل به N گلیکوپروتئین نقش دارد. |
| مرحله تکثیر رادیکال | گسترش | پراکسیل رادیکال اسید چرب بعدی را اکسید میکند. |
| آنتیاکسیدان زنجیرهشکن غشا | ویتامین E | رادیکال ROO• را در فاز لیپیدی مهار میکند. |
| وزیکول دارای فضای آبی داخلی | لیپوزوم | از دولایه بسته تشکیل شده و محلول آبی را محصور میکند. |
جمعبندی یکخطی فصل
اسیدهای چرب ویژگی فیزیکی لیپیدها را تعیین میکنند؛ TAG انرژی را ذخیره میکند؛ فسفولیپیدها و گلیکواسفنگولیپیدها غشا و پیامرسانی را میسازند؛ کلسترول پیشساز استروئیدهاست؛ و حفاظت از PUFAها در برابر پراکسیداسیون برای سلامت غشا ضروری است.