پاسخنامه تشریحی · نمونه سؤالات استاد

نمونه سؤالات استاد بیوشیمی لیپید · بخش ۱

۹ سؤال چهارگزینه‌ای همراه پاسخ صحیح، تحلیل علمی جداگانه هر چهار گزینه، جمع‌بندی آموزشی و منبع دقیق درسنامه

۹سؤال
۳۶تحلیل گزینه
۱ تا ۹شماره سؤالات

دسترسی سریع به سؤالات

سؤال ۱نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

در مورد متابولیسم لیپوپروتئین‌ها، همه موارد زیر صحیح است، به جز ...

۱متابولیسم شیلومیکرون‌ها بعد از مصرف غذا صورت می‌گیرد و در شرایط ناشتا قابل اندازه‌گیری نیست
۲لسیتین به‌عنوان منبع گروه آسیل برای تبدیل کلسترول آزاد به کلستریل‌استر در پلاسما عمل می‌کند
۳ABCA1 نقش مهمی در ساخت HDL دارد و نقص این فاکتور باعث ایجاد بیماری تانژیر می‌شود
۴گیرنده LDL به ApoB100 متصل می‌شود ولی فقط توانایی انتقال LDL را به داخل سلول‌ها داردپاسخ صحیح
پاسخ نهایی: گزینه ۴ — گیرنده LDL به ApoB100 متصل می‌شود ولی فقط توانایی انتقال LDL را به داخل سلول‌ها دارد
یادداشت ویرایشی: عبارت «در سلول‌ها» به «در پلاسما» اصلاح شد؛ زیرا LCAT در پلاسما عمل می‌کند. به این ترتیب، گزینه ۴ تنها عبارت نادرست سؤال است.

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: شیلومیکرون‌ها حامل TAG غذایی‌اند و پس از جذب چربی در enterocyte ساخته می‌شوند. در نمونه خون ناشتا، پس از پاک‌سازی ذرات پس از غذا، معمولاً قابل‌اندازه‌گیری نیستند؛ بنابراین این عبارت درست است.
گزینه ۲، نادرست: LCAT در پلاسما، اسید چرب موقعیت sn-2 فسفاتیدیل‌کولین یا lecithin را به cholesterol آزاد منتقل می‌کند و cholesteryl ester می‌سازد؛ بنابراین عبارت اصلاح‌شده درست است.
گزینه ۳، نادرست: ABCA1، cholesterol و phospholipid سلول را به apoA-I یا preβ-HDL منتقل می‌کند و برای تشکیل HDL اولیه ضروری است. نقص آن Tangier disease با HDL بسیار پایین ایجاد می‌کند؛ پس عبارت درست است.
گزینه ۴، درست: LDL receptor علاوه بر apoB-100، apoE را نیز می‌شناسد و فقط LDL را وارد سلول نمی‌کند؛ IDL و remnantهای غنی از apoE نیز به‌وسیله این گیرنده برداشت می‌شوند. پس این گزینه نادرست و پاسخ سؤال است.

جمع‌بندی همان سؤال

LDL receptor هم apoB-100 و هم apoE را می‌شناسد؛ ABCA1 برای تشکیل HDL اولیه و LCAT برای esterification cholesterol در پلاسما ضروری است.

منبع: فصل 25 - انتقال و ذخیره لیپیدها؛ فصل 26 - سنتز، انتقال و دفع کلسترول chapter-25-lipid-transport-storage.mdchapter-26-cholesterol-synthesis-transport-excretion.md
سؤال ۲نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

فعالیت کدام آنزیم زیر در تأمین NADPH مورد نیاز برای سنتز اسیدهای چرب نقش دارد؟

۱مالات دهیدروژناز
۲مالیک آنزیمپاسخ صحیح
۳بتا-هیدروکسی آسیل CoA دهیدروژناز
۴گلوتاتیون ردوکتاز
پاسخ نهایی: گزینه ۲ — مالیک آنزیم

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: malate dehydrogenase سیتوزولی، oxaloacetate را با مصرف NADH به malate تبدیل می‌کند؛ این واکنش NADPH تولید نمی‌کند.
گزینه ۲، درست: malic enzyme، malate را به pyruvate و CO₂ تبدیل می‌کند و هم‌زمان NADP⁺ را به NADPH احیا می‌کند. این NADPH در سنتز اسیدهای چرب مصرف می‌شود؛ بنابراین پاسخ صحیح است.
گزینه ۳، نادرست: L-3-hydroxyacyl-CoA dehydrogenase یکی از آنزیم‌های β-oxidation است و NAD⁺ را به NADH تبدیل می‌کند، نه NADPH.
گزینه ۴، نادرست: glutathione reductase تولیدکننده NADPH نیست؛ برعکس، NADPH را مصرف می‌کند تا GSSG را به دو مولکول GSH احیا کند.

جمع‌بندی همان سؤال

دو منبع مهم NADPH در lipogenesis، oxidative PPP و malic enzyme هستند.

منبع: فصل 23 - بیوسنتز اسیدهای چرب و ایکوزانوئیدها chapter-23-biosynthesis-of-fatty-acids-eicosanoids.md
سؤال ۳نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

کمبود کدام آنزیم در کبد باعث ناتوانی آن در کاتابولیسم اجسام کتونی در شرایط ناشتا می‌شود؟

۱هیدروکسی متیل گلوتاریل CoA لیاز
۲هیدروکسی متیل گلوتاریل CoA سنتاز
۳هیدروکسی متیل گلوتاریل CoA ردوکتاز
۴سوکسینیل-CoA:استواستات CoA ترانسفراز (SCOT یا تیوفوراز)پاسخ صحیح
پاسخ نهایی: گزینه ۴ — سوکسینیل-CoA:استواستات CoA ترانسفراز (SCOT یا تیوفوراز)
یادداشت ویرایشی: نام غیردقیق «بتا-کتو آسیل-CoA ترانسفراز» با نام دقیق آنزیم مصرف‌کننده اجسام کتونی، یعنی SCOT/تیوفوراز، جایگزین شد.

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: mitochondrial HMG-CoA lyase در کبد HMG-CoA را به acetoacetate و acetyl-CoA می‌شکند و برای ketogenesis لازم است؛ فقدان آن تولید ketone body را مختل می‌کند، نه مصرف آن را.
گزینه ۲، نادرست: mitochondrial HMG-CoA synthase آنزیم کلیدی ساخت HMG-CoA در ketogenesis کبدی است و در مرحله تولید اجسام کتونی عمل می‌کند.
گزینه ۳، نادرست: HMG-CoA reductase آنزیم سیتوزولی/ER در مسیر سنتز cholesterol است و نقشی در ketolysis ندارد.
گزینه ۴، درست: SCOT، CoA را از succinyl-CoA به acetoacetate منتقل و acetoacetyl-CoA می‌سازد. کبد فاقد این آنزیم است؛ بنابراین ketone body می‌سازد ولی نمی‌تواند آن را مصرف کند. این گزینه صحیح است.

جمع‌بندی همان سؤال

کبد SCOT ندارد؛ بنابراین ketone body را صادر می‌کند و بافت‌های خارج‌کبدی آن را مصرف می‌کنند.

منبع: فصل 22 - اکسیداسیون اسیدهای چرب و کتوژنز chapter-22-oxidation-of-fatty-acids-ketogenesis.md
سؤال ۴نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

کدام بیماری زیر در نتیجه عدم انتقال اسیدهای چرب بسیار بلندزنجیر به پراکسی‌زوم‌ها ایجاد می‌شود؟

۱سندرم زلوگر
۲بیماری فوربس
۳آدرنولوکودیستروفی وابسته به Xپاسخ صحیح
۴بیماری رفسام
پاسخ نهایی: گزینه ۳ — آدرنولوکودیستروفی وابسته به X
یادداشت ویرایشی: عبارت «زنجیره بلند» به «بسیار بلندزنجیر» اصلاح شد؛ X-ALD با اختلال انتقال VLCFA به پراکسی‌زوم ارتباط دارد.

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: Zellweger syndrome ناشی از نقص biogenesis پراکسی‌زوم است و مجموعه‌ای از مسیرهای پراکسی‌زومی، از جمله اکسیداسیون VLCFA، مختل می‌شوند؛ اما سؤال به نقص اختصاصی انتقال VLCFA اشاره دارد.
گزینه ۲، نادرست: Forbes disease یا glycogen storage disease type III ناشی از کمبود debranching enzyme است و ارتباطی با انتقال اسیدهای چرب به پراکسی‌زوم ندارد.
گزینه ۳، درست: در X-linked adrenoleukodystrophy، نقص ABCD1 انتقال VLCFA-CoA را به داخل پراکسی‌زوم مختل می‌کند؛ VLCFA تجمع می‌یابد و به myelin و adrenal cortex آسیب می‌زند. پس پاسخ صحیح است.
گزینه ۴، نادرست: Refsum disease ناشی از اختلال α-oxidation phytanic acid، معمولاً به‌علت کمبود phytanoyl-CoA hydroxylase یا نقص مرتبط است؛ مشکل اصلی، انتقال عمومی VLCFA به پراکسی‌زوم نیست.

جمع‌بندی همان سؤال

X-ALD ناشی از نقص ABCD1 و اختلال ورود VLCFA-CoA به پراکسی‌زوم است.

منبع: فصل 22 - اکسیداسیون اسیدهای چرب و کتوژنز chapter-22-oxidation-of-fatty-acids-ketogenesis.md
سؤال ۵نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

کدام فاکتور زیر مستقیماً در انتقال اجزای لیپیدی بین لیپوپروتئین‌های مختلف نقش دارد؟

۱CETPپاسخ صحیح
۲SR-B1
۳ACAT
۴LCAT
پاسخ نهایی: گزینه ۱ — CETP

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، درست: CETP، cholesteryl ester را از HDL به VLDL، IDL و LDL منتقل می‌کند و در مقابل TAG را به HDL می‌دهد؛ بنابراین مستقیماً اجزای لیپیدی را میان lipoproteinها مبادله می‌کند و پاسخ صحیح است.
گزینه ۲، نادرست: SR-B1 یک receptor است که برداشت انتخابی cholesteryl ester از HDL یا خروج cholesterol سلولی به HDL را تسهیل می‌کند؛ واسطه اصلی انتقال بین دو lipoprotein نیست.
گزینه ۳، نادرست: ACAT داخل سلول، cholesterol را با fatty acyl-CoA esterify می‌کند و برای ذخیره cholesterol به‌کار می‌رود؛ بین ذرات پلاسما تبادل انجام نمی‌دهد.
گزینه ۴، نادرست: LCAT در پلاسما روی HDL، cholesterol آزاد را esterify می‌کند؛ نقش اصلی آن ساخت cholesteryl ester در همان ذره است، نه مبادله مستقیم بین lipoproteinهای مختلف.

جمع‌بندی همان سؤال

CETP واسطه مبادله cholesteryl ester و TAG میان HDL و lipoproteinهای apoBدار است.

منبع: فصل 26 - سنتز، انتقال و دفع کلسترول chapter-26-cholesterol-synthesis-transport-excretion.md
سؤال ۶نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

اولین جسم کتونی که در نتیجه متابولیسم اسیدهای چرب تولید می‌شود، کدام است؟

۱بتا-هیدروکسی بوتیرات
۲استون
۳آلفا-کتوگلوتارات
۴استواستاتپاسخ صحیح
پاسخ نهایی: گزینه ۴ — استواستات

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: D-3-hydroxybutyrate از احیای acetoacetate توسط β-hydroxybutyrate dehydrogenase ساخته می‌شود؛ بنابراین بعد از acetoacetate قرار دارد.
گزینه ۲، نادرست: acetone از decarboxylation خودبه‌خودی acetoacetate ایجاد می‌شود و محصول فرعی و فرار ketogenesis است.
گزینه ۳، نادرست: α-ketoglutarate یکی از واسطه‌های TCA cycle است و در گروه ketone bodyها قرار نمی‌گیرد.
گزینه ۴، درست: HMG-CoA lyase نخست acetoacetate را آزاد می‌کند؛ سپس acetoacetate می‌تواند به D-3-hydroxybutyrate یا acetone تبدیل شود. بنابراین پاسخ صحیح است.

جمع‌بندی همان سؤال

acetoacetate نخستین ketone body اصلی و پیش‌ساز β-hydroxybutyrate و acetone است.

منبع: فصل 22 - اکسیداسیون اسیدهای چرب و کتوژنز chapter-22-oxidation-of-fatty-acids-ketogenesis.md
سؤال ۷نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

کاهش فعالیت بتاگلوکوزیداز لیزوزومی و تجمع گلوکوزیل سرامید، در کدام بیماری زیر دیده می‌شود؟

۱نیمان پیک
۲فابری
۳گوشهپاسخ صحیح
۴کراب
پاسخ نهایی: گزینه ۳ — گوشه

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: Niemann–Pick type A/B ناشی از کمبود sphingomyelinase و تجمع sphingomyelin است، نه glucosylceramide.
گزینه ۲، نادرست: Fabry disease ناشی از کمبود α-galactosidase A و تجمع globotriaosylceramide است.
گزینه ۳، درست: Gaucher disease ناشی از کمبود lysosomal β-glucocerebrosidase یا β-glucosidase است؛ glucosylceramide در macrophageها تجمع می‌یابد. بنابراین پاسخ صحیح است.
گزینه ۴، نادرست: Krabbe disease ناشی از کمبود galactocerebrosidase و تجمع galactosylceramide و psychosine است.

جمع‌بندی همان سؤال

Gaucher: کمبود β-glucocerebrosidase و تجمع glucosylceramide.

منبع: فصل 24 - متابولیسم آسیل‌گلیسرول‌ها و اسفنگولیپیدها chapter-24-metabolism-of-acylglycerols-sphingolipids.md
سؤال ۸نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

کدام مورد زیر نقشی در تأمین قند خون در شرایط ناشتایی ندارد؟

۱گلیسرول
۲پالمیتاتپاسخ صحیح
۳لاکتات
۴آلانین
پاسخ نهایی: گزینه ۲ — پالمیتات

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: glycerol آزادشده از TAG در کبد به glycerol-3-phosphate و سپس DHAP تبدیل می‌شود و می‌تواند وارد gluconeogenesis شود؛ بنابراین به حفظ glucose خون کمک می‌کند.
گزینه ۲، درست: palmitate یک اسید چرب زوج‌کربن است و فقط acetyl-CoA تولید می‌کند. در انسان acetyl-CoA به تولید خالص glucose منجر نمی‌شود؛ پس پاسخ صحیح است.
گزینه ۳، نادرست: lactate در Cori cycle به کبد می‌رود، به pyruvate تبدیل می‌شود و substrate مهم gluconeogenesis است.
گزینه ۴، نادرست: alanine توسط ALT به pyruvate تبدیل می‌شود و در glucose–alanine cycle در تأمین glucose خون نقش دارد.

جمع‌بندی همان سؤال

اسیدهای چرب زوج‌کربن net glucose نمی‌سازند، اما glycerol، lactate و alanine gluconeogenic هستند.

منبع: فصل 22 - اکسیداسیون اسیدهای چرب و کتوژنز chapter-22-oxidation-of-fatty-acids-ketogenesis.md
سؤال ۹نمونه سؤالات استاد · مبحث لیپید

اثر استاتین‌ها باعث کاهش مستقیم کدام ترکیب زیر در مسیر سنتز کلسترول می‌شود؟

۱دی متیل آلیل پیروفسفات
۲استواستات
۳موالوناتپاسخ صحیح
۴ایزوپنتیل پیروفسفات
پاسخ نهایی: گزینه ۳ — موالونات

بررسی علمی گزینه‌ها

گزینه ۱، نادرست: DMAPP از isomerization واحد isoprenoid یعنی IPP و پس از mevalonate ساخته می‌شود؛ با statin کاهش می‌یابد، اما محصول مستقیم واکنش مهارشده نیست.
گزینه ۲، نادرست: acetoacetate محصول ketogenesis است و در مسیر سنتز cholesterol پس از HMG-CoA reductase قرار ندارد.
گزینه ۳، درست: HMG-CoA reductase مستقیماً HMG-CoA را با NADPH به mevalonate تبدیل می‌کند. statin این آنزیم را مهار می‌کند؛ بنابراین کاهش مستقیم مربوط به mevalonate است.
گزینه ۴، نادرست: IPP از phosphorylation و decarboxylation mevalonate تشکیل می‌شود و کاهش آن پیامد پایین‌دستی مهار مسیر است، نه محصول مستقیم واکنش statin.

جمع‌بندی همان سؤال

statin مستقیماً HMG-CoA reductase و تولید mevalonate را مهار می‌کند.

منبع: فصل 26 - سنتز، انتقال و دفع کلسترول chapter-26-cholesterol-synthesis-transport-excretion.md