استخوان‌های ران، ساق و زانو

فمور طولانی‌ترین و قوی‌ترین استخوان بدن است و وزن را از مفصل ران به زانو منتقل می‌کند. تنه آن کاملاً عمودی نیست؛ انتهای پروگزیمال در سمت خارج و انتهای دیستال نزدیک‌تر به خط وسط قرار می‌گیرد. این انحراف باعث می‌شود زانوها زیر لگن قرار گیرند و خط تحمل وزن به سطح اتکای پا نزدیک شود.

در مقابل، تیبیا استخوان اصلی تحمل‌کننده وزن در ساق است و تقریباً عمودی قرار می‌گیرد. فیبولا در سمت خارج ساق قرار دارد، وزن زیادی تحمل نمی‌کند و بیشتر برای اتصال عضلات و پایداری مچ پا اهمیت دارد. پاتلا نیز استخوان سزاموئیدیِ درون دستگاه اکستانسور زانو است.

انتهای فوقانی فمور از سر، گردن، تروکانتر بزرگ و تروکانتر کوچک تشکیل شده است. سر فمور بیش از نصف یک کره است و با استابولوم مفصل می‌شود. تقریباً تمام سر با غضروف پوشیده شده، به‌جز حفره سر فمور یا fovea capitis که محل اتصال رباط سر فمور است.

محور گردن با تنه حدود ۱۲۵ درجه زاویه دارد. کاهش این زاویه را coxa vara و افزایش آن را coxa valga می‌نامند. سر و گردن به بالا، داخل و کمی جلو جهت دارند. گردن نسبتاً بلند است و بخش عمده آن داخل کپسول مفصل ران قرار می‌گیرد.

تنه فمور کمی به جلو قوس دارد و در بخش میانی تقریباً سه سطح و سه کناره دارد. مشخص‌ترین لندمارک سطح خلفی، خط خشن یا linea aspera است. این خط دو لبه داخلی و خارجی دارد و محل اتصال گسترده عضلات اداکتور، بخش‌هایی از چهارسر و سپتاهای بین‌عضلانی است.

در بالا، خط خشن به سه امتداد اصلی تقسیم می‌شود: توبروزیته گلوتئال در خارج، خط پکتینه در میانه و خط مارپیچی در داخل. در پایین، دو لبه از هم دور شده و خطوط سوپراکندیلار داخلی و خارجی را می‌سازند؛ فضای بین آن‌ها سطح پوپلیتئال است.

انتهای دیستال فمور شامل کندیل داخلی و خارجی است. این کندیل‌ها در جلو به وسیله سطح پاتلار به هم پیوسته‌اند و در عقب با حفره بین‌کندیلی از هم جدا می‌شوند. در استخوان منفرد، کندیل داخلی از نظر عمودی طویل‌تر است و این اختلاف با مایل بودن تنه فمور هماهنگ می‌شود.

هر کندیل دارای اپی‌کندیل است. روی اپی‌کندیل داخلی، تکمه اداکتور قرار دارد. در سطح خارجی، شیار پوپلیتئوس برای عبور وتر عضله پوپلیتئوس اهمیت دارد. سطح پوپلیتئال پشت فمور نیز در مجاورت عروق پوپلیتئال قرار می‌گیرد.

پاتلا بزرگ‌ترین استخوان سزاموئیدی بدن است. شکل آن تقریباً مثلثی است؛ قاعده در بالا و رأس در پایین قرار دارد. وتر عضله چهارسر به قاعده و کناره‌ها متصل می‌شود و از رأس، رباط پاتلار تا توبروزیته تیبیا ادامه می‌یابد.

سطح خلفی کشکک با غضروف ضخیم پوشیده شده و یک ستیغ عمودی آن را به رویه‌های داخلی و خارجی تقسیم می‌کند. کشکک با دور کردن وتر چهارسر از محور مفصل، بازوی اهرمی اکستانسیون زانو را افزایش می‌دهد.

انتهای پروگزیمال تیبیا از کندیل داخلی، کندیل خارجی و ناحیه بین‌کندیلی تشکیل شده و در مجموع صفحه تیبیا یا tibial plateau را می‌سازد. سطح مفصلی کندیل داخلی بزرگ‌تر و بیضی‌تر است؛ سطح خارجی گردتر است. بین آن‌ها برجستگی بین‌کندیلی با دو تکمه داخلی و خارجی قرار دارد.

در جلوی انتهای پروگزیمال، توبروزیته تیبیا قرار دارد که رباط پاتلار به قسمت فوقانی آن متصل می‌شود. پشت کندیل خارجی، سطح مفصلی کوچکی برای سر فیبولا دیده می‌شود؛ بنابراین فیبولا با تیبیا مفصل می‌شود، نه با فمور.

مینیسک‌ها در حاشیه ضخیم‌تر و در لبه آزاد مرکزی نازک‌ترند؛ تمام سطح کندیل را نمی‌پوشانند. شاخ‌های قدامی و خلفی آن‌ها با بافت فیبری متراکم به تیبیا متصل می‌شوند. ناحیه بین‌کندیلی مفصلی نیست و محل اتصال این ساختارهای پایدارکننده است.

تنه تیبیا در مقطع تقریباً مثلثی است و سه کناره قدامی، داخلی و بین‌استخوانی و سه سطح داخلی، خارجی و خلفی دارد. کناره قدامی و بیشتر سطح داخلی زیرپوستی و قابل لمس‌اند؛ به همین دلیل ضربه مستقیم به ساق درد شدیدی ایجاد می‌کند.

در انتهای دیستال، تیبیا سطح تحتانی برای قرقره تالوس، قوزک داخلی و در خارج بریدگی فیبولار دارد. قوزک داخلی بخشی از دیواره داخلی مفصل مچ را می‌سازد و سطح مفصلی آن با تالوس تماس دارد.

فیبولا استخوان باریکِ خارجی ساق است و از سر، گردن، تنه و انتهای دیستال تشکیل می‌شود. سهم آن در تحمل مستقیم وزن کم است، اما محل اتصال تعداد زیادی عضله و رباط است و قوزک خارجی آن برای پایداری مفصل مچ ضروری است.

قوزک خارجی نسبت به قوزک داخلی پایین‌تر و عقب‌تر قرار دارد. این آرایش حرکت تالوس را محدود کرده و به پایداری مچ کمک می‌کند. اتصال دیستال تیبیا و فیبولا یک سندسموز فیبری است.