شبکه لومبوساکرال و اعصاب اندام تحتانی

عصب‌دهی اندام تحتانی از شاخه‌های قدامی اعصاب نخاعی کمری و خاجی تأمین می‌شود. این شاخه‌ها به‌جای آنکه مستقیماً به اندام بروند، با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و شبکه لومبوساکرال را می‌سازند. این شبکه از دو بخش مرتبط تشکیل شده است: شبکه کمری و شبکه ساکرال.

شبکه کمری در ارتباط بسیار نزدیک با عضله پسواس ماژور است. شاخه‌های آن از سطح جانبی، قدامی یا داخلی این عضله خارج می‌شوند. بنابراین التهاب، هماتوم یا آبسه پسواس می‌تواند چند شاخه شبکه کمری را هم‌زمان درگیر کند. شبکه ساکرال نیز روی سطح قدامی پیریفورمیس قرار دارد و شاخه‌های اصلی آن از سوراخ سیاتیک بزرگ وارد ناحیه گلوتئال می‌شوند.

چهار شاخه کوچک شبکه کمری بیشتر به دیواره پایین شکم، کشاله ران، بخش فوقانی ران و پوست دستگاه تناسلی خارجی می‌روند. برای یادگیری آن‌ها باید سه چیز را کنار هم قرار داد: ریشه عصبی، رابطه با پسواس و رباط اینگوئینال و قلمرو حسی یا حرکتی.

فمورال و اوبتراتور هر دو از ریشه‌های L2 تا L4 ساخته می‌شوند، اما از دو بخش متفاوت شبکه کمری منشأ می‌گیرند. فمورال از تقسیمات خلفی و اوبتراتور از تقسیمات قدامی شاخه‌های قدامی L2–L4 ساخته می‌شود. این تفاوت با عملکرد عضلاتی که عصب‌دهی می‌کنند هماهنگ است.

عصب فمورال پس از عبور از زیر رباط اینگوئینال در مثلث فمورال به شاخه‌های حرکتی و حسی تقسیم می‌شود. شاخه‌های حرکتی آن عضلاتی مانند کوادری‌سپس را فعال می‌کنند و شاخه‌های جلدی قدامی حس جلوی ران را می‌برند. بلندترین شاخه حسی آن، عصب سافن، همراه کانال اداکتور پایین می‌رود و پس از سطحی شدن در سمت داخلی زانو، حس داخل ساق، قوزک داخلی و بخشی از لبه داخلی پا را تأمین می‌کند.

شبکه ساکرال روی سطح قدامی پیریفورمیس تشکیل می‌شود. شاخه‌های آن برای خروج از لگن از سوراخ سیاتیک بزرگ عبور می‌کنند. عضله پیریفورمیس این سوراخ را به دو فضای بالایی و پایینی تقسیم می‌کند و محل عبور عصب نسبت به آن، یک نکته مهم آناتومیک است.

عصب گلوتئال فوقانی همراه عروق هم‌نام از فضای بالای پیریفورمیس می‌گذرد. تقریباً تمام عناصر مهم دیگر از فضای زیر پیریفورمیس عبور می‌کنند؛ از جمله عصب سیاتیک، گلوتئال تحتانی، جلدی رانی خلفی، پودندال و عروق پودندال داخلی.

عصب سیاتیک از ریشه‌های L4 تا S3 تشکیل می‌شود و قطورترین عصب بدن است. این عصب در واقع از ابتدا از دو جزء کنار هم ساخته شده است: جزء تیبیال و جزء فیبولار مشترک. این دو معمولاً در بخش بالایی حفره پوپلیته از هم جدا می‌شوند، اما محل جدایی متغیر است و ممکن است در لگن، گلوتئال یا ران رخ دهد.

سیاتیک از زیر پیریفورمیس خارج می‌شود، در عمق گلوتئوس ماکسیموس و تقریباً در میانه فاصله تروکانتر بزرگ و توبروزیته ایسکیال عبور می‌کند و سپس در پشت ران پایین می‌رود. در ران شاخه‌های حرکتی می‌دهد، اما شاخه جلدی مستقیمی برای پوست ران ندارد؛ حس پشت ران عمدتاً بر عهده عصب جلدی رانی خلفی است.

در حفره پوپلیته، دو بخش سیاتیک از هم جدا می‌شوند. عصب تیبیال در امتداد محور خلفی ساق پایین می‌رود و عصب فیبولار مشترک به سمت گردن فیبولا می‌پیچد. از این نقطه، نقشه حرکتی ساق به‌سادگی با سه کمپارتمان فهمیده می‌شود.

در معاینه اعصاب اندام تحتانی، یک علامت به‌تنهایی کافی نیست. باید سه داده کنار هم قرار گیرند: حرکت ضعیف‌شده، ناحیه اختلال حسی و رفلکس تغییرکرده. این ترکیب کمک می‌کند ضایعه ریشه، شبکه یا عصب محیطی از یکدیگر جدا شوند.