خلاصه درسنامه · اصول خدمات سلامت

سلامت و ایمنی محیط کار

مرور جامع تعریف و اهداف سلامت شغلی، تفاوت مخاطره و خطر، ارزیابی ریسک، ابعاد محل کار سالم، انواع مخاطرات محیط کار، بیماری‌های شغلی و مرتبط با شغل، اهمیت تشخیص به‌موقع و چهار سطح پیشگیری در بیماری‌های شغلی.
۱۰ بخشدرسنامه منظم
۶ دیاگرامSVG داخلی
۱۵ جدولمرور و مقایسه
۳۴ صفحهمنبع استخراج‌شده
فهرست سریع درس
1. تعریف سلامت شغلی و تکامل نگاه آن 2. مخاطره، خطر و ارزیابی ریسک 3. محل کار سالم و چهار بعد اصلی آن 4. مخاطرات محیط فیزیکی کار 5. محیط روانی-اجتماعی و منابع سلامت فردی 6. طبقه‌بندی بیماری‌های شغلی 7. بار بیماری، جنسیت و غیبت از کار 8. بیماری شغلی، بیماری مرتبط با شغل و تشخیص زودرس 9. سطوح پیشگیری در بیماری‌های شغلی 10. مرور عمیق و دام‌های امتحانی
1
تعریف، هدف و تغییر رویکرد

تعریف سلامت شغلی و تکامل نگاه آن

سلامت شغلی چیست؟

سلامت شغلی یک دانش چندتخصصی است که فقط به جلوگیری از حادثه محدود نمی‌شود. هدف آن حفظ و ارتقای سلامت کارکنان، کنترل عوامل آسیب‌رسان شغلی، توسعه محیط کار سالم و ایمن، تقویت سلامت جسمی، ذهنی، روانی و اجتماعی و کمک به حفظ و بهبود توان کار است.

حفظ و ارتقای سلامت

پیشگیری و کنترل بیماری‌ها و آسیب‌های شغلی با حذف، کاهش یا کنترل عوامل تهدیدکننده سلامت و ایمنی.

محیط کار سالم و ایمن

توسعه فضایی که هم از نظر فیزیکی و هم از نظر روانی-اجتماعی برای کارکنان قابل قبول و حمایتگر باشد.

توانمندسازی کارکنان

کمک به زندگی مولد اجتماعی و اقتصادی، توسعه حرفه‌ای و اجتماعی در محل کار و مشارکت مثبت در توسعه پایدار.

رویکرد قدیمی سلامت شغلیرویکرد جدید سلامت شغلی
تمرکز بیشتر بر شرایط محیط فیزیکی کار.توجه هم‌زمان به محیط فیزیکی، رفتارهای سالم و عوامل اجتماعی-روانشناختی.
هدف اصلی: پیشگیری از بیماری‌های حاد و مزمن و آسیب‌های شغلی.هدف گسترده‌تر: کنترل پیامدهای مرتبط با سلامت، ارتقای توانایی شغلی، سلامت عمومی و سبک زندگی کارکنان.
تأکید بیشتر بر حذف خطرهای آشکار و مستقیم.تأکید بر نظام پیوسته کنترل، مراقبت، آموزش، اصلاح محیط و حمایت از رفتار سالم.

نکته امتحانی

اگر سؤال بپرسد سلامت شغلی فقط مربوط به «محیط فیزیکی» است، پاسخ غلط است. در تعریف امروزی، عوامل روانی-اجتماعی، سبک زندگی، منابع سلامت فردی و مشارکت سازمان هم وارد مفهوم محل کار سالم شده‌اند.

2
Hazard در برابر Risk

مخاطره، خطر و ارزیابی ریسک

اصطلاحتعریفمثال ساده
مخاطره سلامتعامل یا وضعیتی که می‌تواند به‌صورت فوری یا در طول زمان اثر نامطلوب بر سلامت انسان بگذارد.سوزن آلوده، آزبست، صدای زیاد، وضعیت بدنی نامناسب، فشار کاری شدید.
خطراحتمال ایجاد بیماری، آسیب یا اختلال در اثر مواجهه با مخاطره.احتمال ابتلا به اچ‌آی‌وی پس از فرو رفتن سوزن آلوده در دست.
اولویت ریسکترکیبی از احتمال وقوع، شدت پیامد و در برخی مدل‌ها فراوانی مواجهه.احتمال ابتلا به اچ‌آی‌وی ممکن است کم باشد، اما شدت پیامد بالا است؛ پس پیشگیری اهمیت زیاد دارد.
از مخاطره تا کنترل ریسک۱. شناساییعامل آسیب‌رسان۲. مختصاتماهیت و شدت۳. مواجههمقدار و مدت۴. تخمین خطراحتمال × شدتپس از ارزیابی: حذف، جایگزینی یا کنترل مهندسی در محیط کاردر برنامه‌ریزی، هم احتمال پیامد و هم شدت پیامد باید با هم دیده شوند.
در ارزیابی ریسک، یک مخاطره شدید حتی با احتمال کمتر می‌تواند اولویت بالایی داشته باشد؛ مثال کلاسیک، آسیب سرسوزن آلوده در پرسنل درمان است.
بعد ارزیابیپرسش کلیدینمونه در محیط کار
احتمالچقدر ممکن است پیامد رخ دهد؟احتمال فرو رفتن سرسوزن آلوده، احتمال سقوط از ارتفاع.
شدتاگر رخ دهد، پیامد چقدر سنگین است؟مرگ، ناتوانی، سرطان، بیماری مزمن یا آسیب خفیف.
فراوانی مواجههکارکنان چند بار و چه مدت در معرض عامل هستند؟کار روزانه با سر و صدای زیاد، مواجهه مزمن با گرد و غبار یا مواد شیمیایی.
3
محل کار سالم

محل کار سالم و چهار بعد اصلی آن

تعریف محل کار سالم

محل کار سالم جایی است که کارکنان و مدیران با هم مشارکت می‌کنند تا سلامت، امنیت و رفاه پرسنل حفظ و ارتقا یابد و این فرایند رو به بهبود باشد و تداوم داشته باشد.

چهار ستون محل کار سالممحیط فیزیکی کارساختار، هوا، تجهیزات، فرایندمحیط روانی-اجتماعیفرهنگ، حمایت، فشار، امنیت شغلیمنابع سلامت فردیخدمات، اطلاعات، فرصت، حمایتمشارکت اجتماعی در سطح سازماناقدامات سازمان برای سلامت کارکنان و خانواده‌ها
محل کار سالم فقط نبودِ حادثه نیست؛ ترکیبی از محیط، فرهنگ، منابع و حمایت سازمانی است.
بعدنمونه‌های مهماثر بر سلامت
محیط فیزیکی کارساختار، هوا، ماشین‌آلات، تجهیزات، مبلمان، محصولات و فرایندهای تولیدی؛ حتی وسیله نقلیه یا فضای باز برای راننده، کشاورز و دامپرور.اثر بر سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و ذهنی کارکنان.
محیط روانی-اجتماعیفرهنگ سازمانی، نگرش‌ها، ارزش‌ها، باورها و رفتارها.اثر مستقیم بر سلامت روان و اثر غیرمستقیم بر عملکرد و خطر حادثه.
منابع سلامت فردیخدمات سلامت، اطلاعات، منابع، فرصت‌ها و محیط حمایتگر.افزایش انگیزه برای سالم زیستن و تقویت رفتارهای سالم.
مشارکت اجتماعی سازمانخدمات سلامت رایگان، یارانه درمان، تخفیف حمل‌ونقل عمومی و حمایت از خانواده کارکنان.تقویت سلامت جسمی، روانی و اجتماعی کارکنان.
4
فیزیکی، شیمیایی، زیستی و ارگونومیک

مخاطرات محیط فیزیکی کار

چرا محیط فیزیکی مهم است؟

مخاطرات محیط فیزیکی کار بیشترین قابلیت ایجاد آسیب و مرگ را برای کارکنان دارند؛ به همین دلیل بیشتر کدها و قوانین سلامت شغلی در دنیا روی همین عوامل تمرکز می‌کنند.

نقشه مخاطرات محیط فیزیکی کارفیزیکیحرارت، صدا، ارتعاش، تابششیمیاییحلال، آفت‌کش، آزبست، دودزیستیهپاتیت، سل، HIV، قارچارگونومیحرکت تکراری، بار سنگینمکانیکی و انرژیاهرم، لولا، برق، سقوطحرکترانندگی در طوفان و جاده لغزنده
در سؤال‌ها معمولاً مثال‌ها را می‌دهند و از شما طبقه مخاطره را می‌خواهند؛ مثال‌ها را با دسته اصلی حفظ کنید.
دسته مخاطرهمثال‌های منبعنکته امتحانی
فیزیکیحرارت زیاد، سر و صدا، ارتعاش، نور، تشعشع یونیزان مانند ایکس و گاما، تشعشع غیر یونیزان مانند ماوراء بنفش و مادون قرمز، افزایش یا کاهش فشار اتمسفری.اشعه ایکس و گاما یونیزان‌اند؛ UV و IR غیر یونیزان‌اند.
شیمیاییحلال‌ها، حشره‌کش‌ها، پنبه نسوز، دود سیگار.آزبست هم در سرطان و هم در پنوموکونیوز اهمیت دارد.
زیستیهپاتیت، مالاریا، اچ‌آی‌وی، سل، قارچ، عدم دسترسی به آب سالم و سرویس بهداشتی مناسب.در پرسنل درمانی، سل و آسیب با سرسوزن نمونه‌های مهم هستند.
ارگونومیفعالیت نیازمند نیروی زیاد، حرکات تکراری، بلند کردن اجسام سنگین، وضعیت نامناسب موقع کار.با درد کمر، گردن و اختلالات عضلانی-اسکلتی ارتباط دارد.
مکانیکی و انرژیلولاها، اهرم‌ها، برق‌گرفتگی، سقوط از ارتفاع.در آسیب‌های شغلی و حوادث نقش مستقیم دارد.
حرکترانندگی در شرایط طوفان، لغزندگی جاده، شرایط ناآشنا برای راننده یا وسیله نقلیه غیرایمن.با آسیب‌های جاده‌ای در مشاغل رانندگی و سفرهای شغلی مرتبط است.
5
فرهنگ سازمانی و رفتار سالم

محیط روانی-اجتماعی و منابع سلامت فردی

محیط روانی-اجتماعی

محیط روانی-اجتماعی شامل فرهنگ سازمانی، نگرش‌ها، ارزش‌ها، باورها و رفتارهایی است که بر سلامت جسمی و روانی کارکنان اثر می‌گذارند. این بخش در نگاه جدید سلامت شغلی اهمیت زیادی دارد، چون فشار روانی می‌تواند هم بیماری و هم حادثه را افزایش دهد.

مخاطره روانی-اجتماعیتوضیح
انتظارات زیاد و نامتناسبدرخواست فراتر از توانمندی‌ها یا خارج از شرح وظایف.
فشار زمانیکار زیاد در زمان محدود و فشار مداوم برای تحویل کار.
ابهام مسئولیتشفاف نبودن وظایف یا تداخل وظایف افراد.
کمبود حمایتحمایت ناکافی از سوی بالادستی‌ها یا همکاران.
خشونت، تهدید و انگتهدید، خشونت، انگشت‌نما شدن به دلیل بیماری.
تبعیض و ناامنی شغلیتبعیض جنسیتی یا قومیتی، نبود حمایت از رفتارهای سالم و عدم امنیت شغلی.
مثال منابع سلامت فردی: فعالیت بدنی

نداشتن فعالیت بدنی مناسب ممکن است ناشی از ساعات طولانی کار، هزینه کلاس ورزشی، گران بودن تجهیزات، زمان استراحت غیرمنعطف و نبود فرصت ورزش باشد.

مثال منابع سلامت فردی: تغذیه

تغذیه نامناسب در محیط کار می‌تواند به نبود یخچال، کمبود آگاهی، محدودیت مالی یا کمبود وقت مربوط باشد.

مشارکت اجتماعی در سطح سازمان

سازمان می‌تواند با فراهم کردن خدمات رایگان سلامت برای کارکنان و خانواده‌ها، پوشش یارانه‌ای هزینه درمان یا تخفیف استفاده از حمل‌ونقل عمومی، رفتارهای سالم را تقویت کند و سلامت جسمی، روانی و اجتماعی کارکنان را بالا ببرد.

6
واگیر، غیرواگیر، آسیب و روان

طبقه‌بندی بیماری‌های شغلی

رویکرد سازمان جهانی بهداشت

سازمان جهانی بهداشت در یک رویکرد، خطرات شغلی را بر حسب بیماری‌های شغلی طبقه‌بندی می‌کند. این دسته‌بندی کمک می‌کند بدانیم هر مخاطره در نهایت بیشتر به کدام گروه پیامد سلامت منجر می‌شود.

گروه‌های مهم بیماری و آسیب شغلیبیماری‌های واگیرسل، مالاریا، HIV، عفونت روده‌ایبیماری‌های غیرواگیر۷۰٪ بار بیماری شغلیآسیب‌هاجاده‌ای، سقوط، سوختگی، مسمومیتاختلالات روانی و رفتاریافسردگی، اضطراب، مصرف موادکاهش شنواییصدا و برخی مواد سمی شیمیایی
در منبع، بیماری‌های غیرواگیر بیشترین سهم را از بار بیماری‌های شغلی دارند و سرطان‌ها، COPD، آسم، پنوموکونیوز و اختلالات عضلانی-اسکلتی جزو محورهای مهم‌اند.
گروهنمونه‌ها و نکات مهم
بیماری‌های واگیرعفونت‌های تنفسی مانند سل در پرسنل بهداشتی-درمانی، عفونت‌های روده‌ای در کشاورزان به دلیل استفاده از فاضلاب خانگی به‌جای کود، مالاریا در سفر شغلی به مناطق پرشیوع، و HIV/AIDS به دلیل آسیب با سرسوزن.
سرطان‌های شغلیبه‌طور متوسط ۲ تا ۸ درصد سرطان‌ها مرتبط با مواجهات شغلی هستند. سرطان ریه، نای و برونش با آزبست، رادون و دود دست دوم سیگار ارتباط دارند و ۲۵ درصد بار آن به شغل منتسب است. ۶۳ درصد بار مزوتلیوما شغلی و در اثر آزبست است.
سرطان‌های دیگرحنجره در معدن‌کاران، آهنگران، کارگران ساختمانی و لاستیک‌سازی؛ خون در صنایع لاستیک، بنزن و برخی آفت‌کش‌ها؛ نازوفارنکس با گردوغبار چوب؛ مثانه در نقاشی، نساجی، خشکشویی، آرایشگری، چاپ، پلاستیک، لاستیک و اگزوز دیزل؛ ملانوما با اشعه فرابنفش، دوده و آرسنیک؛ معده در لاستیک‌سازی.
COPDدر کارگران معادن سنگ و زغال‌سنگ، کشاورزان، کارگران ساختمانی، جوشکاری، صنایع لاستیک و پلاستیک، نساجی و حمل‌ونقل با ماشین‌های سنگین بیشتر دیده می‌شود.
آسم شغلی۹٫۷ درصد بار آسم شغلی است و ۱۸ درصد آسم‌هایی که در بزرگسالی شروع می‌شوند با شغل ارتباط دارند. مواجهه با دود سیگار دست دوم، شوینده‌ها، گندزداها، آنزیم‌ها، قهوه، آرد، آلرژن‌های حیوانی و گیاهی، گردوغبار چوب و فلزات می‌تواند نقش داشته باشد.
پنوموکونیوزمواجهه با گردوغبار، سیلیس یا آزبست باعث فیبروز بافت ریه می‌شود. پنوموکونیوز معدن‌کاران در ۱۰۰ درصد موارد شغلی است.
پیامداعداد و مثال‌های مهم
اختلالات عضلانی-اسکلتی۲۰ درصد بار کمردرد، ۱۶ درصد آرتریت روماتوئید در اثر مواجهه با گردوغبار سیلیکا، آزبست و ارتعاش، و ۲۰ درصد استئوآرتریت شغلی است. درد گردن با تقاضای کاری بالا، حمایت اجتماعی و شغلی کم، ناامنی شغلی، طراحی نامناسب محل کامپیوتر و نشستن طولانی مرتبط است.
آسیب‌هاآسیب‌های جاده‌ای در راننده‌ها و افراد پر سفر، سقوط در کارگران ساختمانی و صنایع، سوختگی در کشاورزان، کارگران صنعتی، ساختمانی و آتش‌نشانان، غرق‌شدگی در ماهیگیران و کارکنان کشتی، مسمومیت با آفت‌کش‌ها یا مواد شیمیایی و آسیب با نیروهای مکانیکی.
روانی، عصبی و رفتاری۱۰٫۹ درصد بار افسردگی و ۱۵٫۸ درصد مصرف مواد و الکل با مواجهات شغلی مرتبط است. استرس شغلی، انتظار بالا، کنترل کم، فشار شغلی، اختیارات محدود، حمایت اجتماعی محدود و عدم تعادل کار و زندگی عوامل مهم هستند.
کاهش شنوایی۲۵ درصد بار کاهش شنوایی در دنیا شغلی است. مهم‌ترین مواجهه، سر و صدای زیاد است؛ اما برخی مواد سمی شیمیایی صنعتی هم می‌توانند نقش داشته باشند.
7
اعداد، جنسیت و پیامدهای کاری

بار بیماری، جنسیت و غیبت از کار

بار جهانی بیماری‌های شغلی

حداقل ۲٫۱ درصد همه مرگ‌ها و ۲٫۷ درصد بار بیماری‌ها در دنیا به محیط کار افراد منتسب است. بیشترین بار بیماری‌های شغلی در اثر آسیب‌ها و حوادث شغلی، کمردرد و درد گردن، سرطان‌ها، بیماری‌های انسدادی مزمن ریه، افت شنوایی، افسردگی، HIV/AIDS و مصرف الکل و مواد ایجاد می‌شود.

محورنکته
جنسیتبار بیماری‌های شغلی در مردان بیش از زنان است؛ علت اصلی حضور بیشتر مردان در عرصه‌های شغلی است.
شرایط زنانزنان بیشتر احتمال دارد در شرایط نامطلوب شغلی قرار بگیرند، دسترسی کمتری به اشتغال باکیفیت داشته باشند، حمایت اجتماعی کمتری دریافت کنند و با توانمندی برابر درآمد کمتری بگیرند.
بیکاریدر افراد بیکار احتمال سیگار کشیدن، مصرف الکل و رفتارهای پرخطر جنسی بیشتر است. آنها بیش از افراد شاغل از خدمات درمانی استفاده می‌کنند، دارو مصرف می‌کنند، بیشتر در بیمارستان روانپزشکی بستری می‌شوند، معمولاً کمتر فعالیت بدنی دارند، چاقی بیشتر است و ترک سیگار دشوارتر می‌شود.
نوع غیبت از کارعلل مهم
غیبت کوتاه‌مدت عمومیسرماخوردگی، آنفلوآنزا و سردرد شایع‌ترین علل هستند.
مشاغل یدیپس از موارد عمومی، درگیری‌های عضلانی-اسکلتی، کمردرد و سپس استرس شایع‌اند.
مشاغل غیر یدیاسترس دومین علت مهم غیبت کوتاه‌مدت است و بعد از آن درگیری‌های عضلانی-اسکلتی و کمردرد قرار دارند.
غیبت طولانی‌مدتسرطان، سکته قلبی و مغزی، درگیری‌های عضلانی-اسکلتی، اختلالات سلامت روان و کمردرد.
بخش عمومیاسترس و اختلالات عضلانی-اسکلتی از علل اصلی غیبت طولانی‌مدت هستند.
ناتوانی شغلینقش اختلالات سلامت روان در ایجاد و تشدید ناتوانی‌های شغلی بیشتر شده و این اختلالات می‌توانند خود زمینه‌ساز بیماری و حادثه شغلی شوند.
8
ارتباط با شغل و تأخیر تشخیص

بیماری شغلی، بیماری مرتبط با شغل و تشخیص زودرس

اصطلاحمعنامثال
بیماری شغلیبیماری‌ای که در اکثریت قریب به اتفاق موارد، منشأ اصلی آن مواجهه شغلی است.آزبستوزیس و مزوتلیوما.
بیماری مرتبط با شغلشغل در ایجاد یا تشدید بیماری نقش دارد، اما تنها علت نیست و عوامل غیرشغلی هم دخیل‌اند.کمردرد که می‌تواند با شرایط نامساعد شغلی، سبک زندگی ناسالم و تحرک ناکافی مرتبط باشد.
چرا بیماری‌های شغلی دیر تشخیص داده می‌شوند؟شباهت بالینیمثل آسم شغلی و آلودگی هوافاصله زمانی طولانیمزوتلیوما ۳۰ تا ۴۰ سال بعدوابستگی به دوز و مدتاثر جیوه در دوزهای مختلفهم‌افزایی عوامل شغلی و غیرشغلیآزبست + سیگار: خطر مرگ از سرطان ریه از حدود ۵ برابر به ۲۸ برابر می‌رسد.
تشخیص زودرس شانس درمان کامل و بازگشت به کار را افزایش می‌دهد، اما ارتباط بیماری با شغل اغلب فراموش می‌شود.
علت تأخیر تشخیصمثال و توضیح
شباهت با بیماری غیرشغلیایزوسیانات در نقاشی، تولید صندلی اتومبیل، مبلمان و تشک فومی می‌تواند علائم آسم ایجاد کند، اما پزشک یا بیمار ممکن است آن را به آلودگی هوا یا عوامل غیرشغلی نسبت دهند.
ایجاد بیماری پس از پایان مواجههفرد ممکن است ۳۰ تا ۴۰ سال بعد از مواجهه با پنبه نسوز دچار مزوتلیوما شود.
ارتباط با دوز و مدت مواجههجیوه در غلظت بالا به‌شدت برای ریه آسیب‌رسان است، اما در دوز پایین اثر مخرب ریوی کمتری دارد؛ مواجهه مزمن با جیوه بیشتر روی سیستم اعصاب مرکزی و محیطی اثر می‌گذارد.
تشدید با عوامل غیرشغلیمواجهه با پنبه نسوز در غیرسیگاری‌ها احتمال مرگ از سرطان ریه را حدود ۵ برابر می‌کند؛ همراه با سیگار این احتمال به ۲۸ برابر می‌رسد.
9
اول تا چهارم

سطوح پیشگیری در بیماری‌های شغلی

چهار سطح پیشگیری در سلامت شغلیسطح اولقبل از بیماری؛ کاهش یا حذف مواجهه و ارتقای زندگی سالمسطح دومیافتن اختلال قبل از بروز بالینی؛ مراقبت و معاینات دوره‌ایسطح سومبعد از بیماری؛ جلوگیری از بدتر شدن و بازتوانیسطح چهارمپیشگیری از مصرف بیش از حد مداخلات سلامت
پیشگیری سطح اول ارزان‌تر و کم‌عارضه‌تر است، چون قبل از بروز بیماری وارد عمل می‌شود.
سطح پیشگیریگروه هدفاقدام و مثال
سطح اولافرادی که هنوز دچار بیماری و ناخوشی نیستند.آموزش سلامت، سیاست‌گذاری، دستورالعمل‌ها، ایمن‌سازی، برنامه ترک سیگار، دستورالعمل تغذیه‌ای و آموزش نحوه صحیح بلند کردن اجسام سنگین.
سطح اول در محیط کارکارکنان در معرض مخاطره.حذف یا کاهش مخاطرات، جایگزینی مواد آسیب‌رسان با مواد بی‌خطر یا کم‌خطر، کنترل مهندسی، تجهیزات ایمنی فردی و دوره چرخشی کارکنان.
سطح دومافرادی با یک یا چند عامل خطر که هنوز بیمار نیستند.نظام مراقبت بیماری‌های شغلی، ثبت و گزارش‌دهی منظم، معاینات دوره‌ای، پیگیری و مداخلات لازم؛ مثال: سنجش سطح سرب خون در کارکنان مواجهه‌دار.
سطح سومافراد مبتلا به علائم بیماری شغلی.جلوگیری از بدتر شدن بیماری، بازگرداندن عملکرد طبیعی تا حد امکان و پیشگیری از عوارض؛ مثال: جابه‌جایی محل کار و بازتوانی فرد مبتلا به علائم ناشی از سرب.
سطح چهارمافرادی که احساس ناخوشی و مراجعات مکرر دارند اما بررسی‌ها بیماری قابل تشخیص نشان نمی‌دهد.پیشگیری از استفاده بیش از حد از منابع و مداخلات سلامت؛ مثال: دستورالعمل مصرف طولانی‌مدت مخدرها و کاهش تدریجی دوز بالا در نبود بهبود درد و عملکرد.
اقدام کنترلیمثال منبعنکته
کنترل مهندسیتهویه مناسب برای خارج کردن گازهای سمی در محیط صنعتی؛ سیستم بی‌خطر کردن سوزن در مراکز بهداشتی-درمانی.در منبع، کنترل مهندسی پس از ارزیابی عامل خطر یکی از اقدامات مهم است.
سیستم بی‌خطر کردن سوزندستگاهی که سر تیز سوزن را پس از استفاده به سر غیر برنده تبدیل می‌کند.از جاگذاری مجدد سرسوزن یا انداختن مستقیم سوزن در زباله و آسیب کارکنان جلوگیری می‌کند.
تجهیزات ایمنی فردیماسک و رسپیراتور برای مواجهه با گرد و غبار، چکمه ایمنی و کلاه ایمنی.در سلسله اقدامات، وقتی حذف و کنترل کامل ممکن نیست، نقش محافظتی دارد.
10
جمع‌بندی سوال‌خیز

مرور عمیق و دام‌های امتحانی

دام‌های پرتکرار

مخاطره و خطر یکی نیستند.

مخاطره خود عامل آسیب‌رسان است؛ خطر احتمال پیامد در اثر مواجهه با آن عامل است. اگر گزینه‌ها بین «عامل» و «احتمال» جابه‌جا شوند، همین تفاوت کلیدی است.

سلامت شغلی فقط فیزیکی نیست.

نگاه قدیمی بیشتر روی محیط فیزیکی بود؛ نگاه جدید رفتار سالم، عوامل اجتماعی-روانشناختی، منابع سلامت فردی و سبک زندگی را هم وارد می‌کند.

شدت می‌تواند احتمال کم را مهم کند.

آسیب سرسوزن آلوده شاید احتمال ابتلا به اچ‌آی‌وی کمی داشته باشد، اما شدت پیامد بالا باعث می‌شود پیشگیری از آن اولویت داشته باشد.

بیماری شغلی با بیماری مرتبط با شغل فرق دارد.

آزبستوزیس و مزوتلیوما تقریباً شغلی‌اند؛ اما کمردرد می‌تواند با شغل مرتبط باشد، نه اینکه الزاماً فقط از شغل ناشی شود.

مزوتلیوما ممکن است دهه‌ها بعد دیده شود.

فاصله ۳۰ تا ۴۰ ساله پس از مواجهه با آزبست، دلیل مهم فراموش شدن نقش شغل در تشخیص است.

آزبست و سیگار هم‌افزایی دارند.

آزبست در غیرسیگاری‌ها خطر مرگ ناشی از سرطان ریه را حدود ۵ برابر می‌کند؛ همراه سیگار این خطر به ۲۸ برابر می‌رسد.

پیشگیری سطح دوم یعنی غربالگری و مراقبت.

فرد هنوز بیمار نیست، اما عامل خطر دارد؛ سنجش سرب خون در کارکنان مواجهه‌دار مثال روشن است.

پیشگیری سطح چهارم یعنی پرهیز از زیاده‌روی درمانی.

این سطح با سه سطح اول فرق دارد و به جلوگیری از استفاده بیش از حد از خدمات، آزمایش‌ها یا داروها مربوط است.

کلیدواژه سؤالپاسخ احتمالیچرا؟
عامل اثر نامطلوب فوری یا طولانی‌مدتمخاطره سلامتخود عامل آسیب‌رسان است، نه احتمال پیامد.
احتمال ایجاد بیماری در اثر مواجههخطرخطر یعنی احتمال رخداد پیامد پس از مواجهه با مخاطره.
احتمال + شدت + فراوانی مواجههاولویت‌بندی ریسکدر برنامه‌ریزی ارتقای سلامت شغلی باید این ابعاد با هم دیده شوند.
ساختار، هوا، ماشین‌آلات، تجهیزاتمحیط فیزیکی کاراین‌ها اجزای مستقیم فضای کار هستند.
فرهنگ سازمانی، ارزش‌ها، فشار زمانی، ناامنی شغلیمحیط روانی-اجتماعیروی سلامت جسمی و روانی کارکنان اثر می‌گذارد.
ساعات طولانی کار، نبود فرصت ورزش، نبود یخچالکمبود منابع سلامت فردیاین‌ها رفتار سالم را دشوار می‌کنند.
سل در پرسنل درمانی، HIV با سرسوزنبیماری واگیر شغلیمواجهه شغلی با عامل عفونی مطرح است.
پنوموکونیوز معدن‌کاران۱۰۰٪ شغلیدر منبع به‌عنوان نمونه روشن بیماری ناشی از مواجهه شغلی آمده است.
سرطان ریه، مزوتلیوما، آزبستسرطان/بیماری شغلی مرتبط با آزبست۶۳٪ بار مزوتلیوما شغلی و ناشی از آزبست است.
۱۰٫۹٪ افسردگی و ۱۵٫۸٪ مصرف مواد و الکلارتباط با مواجهات شغلینشان می‌دهد فشارهای کاری فقط جسم را درگیر نمی‌کنند.
سرماخوردگی، آنفلوآنزا و سردردشایع‌ترین علل غیبت از کاردر منبع به‌عنوان شایع‌ترین علل عمومی غیبت ذکر شده‌اند.
سنجش سرب خون قبل از علامت بالینیپیشگیری سطح دومتشخیص پیش از بروز بیماری آشکار است.
جابه‌جایی محل کار فرد مبتلا به مسمومیت سربپیشگیری سطح سومبیماری بروز کرده و هدف جلوگیری از بدتر شدن و بازتوانی است.
کاهش تدریجی دوز بالای مخدر در نبود بهبودپیشگیری سطح چهارمبرای جلوگیری از زیاده‌روی در مداخلات سلامت است.